Het doel van Lockout, Tagout is dat je een installatie veilig afschakelt waarmee deze energieloos wordt gemaakt. 'Lock out' betekent dat je een afgeschakelde installatie vergrendelt met een veiligheidshangslot. En, met 'tag out' wordt bedoeld dat je een label (een 'tag') plaatst zodat iedereen weet dat deze installatie afgeschakeld is. Je kunt ook 'LOTOTO' tegenkomen, dit betekent hetzelfde — met de laatste 2 letters 'Try out' wordt bedoeld dat je controleert of de installatie inderdaad energieloos is.

Doel van LOTO(TO)

Het doel van Lock out, tag out is het voorkomen van letsel of schade bij bijvoorbeeld revisie, onderhoud maar ook bij schoonmaakwerkzaamheden aan installaties. Bij deze werkzaamheden moet je de energiebronnen afsluiten of loskoppelen voordat je begint. Vervolgens moet je deze vergrendelen en een label plaatsen.

Vormen van energie

Binnen de LOTO kennen we een aantal vormen van energie zoals:

• Elektriciteit
• Hydrauliek
• Pneumatiek
• Gas
• Stoom
• Zwaartekracht
• maar ook bijvoorbeeld hete vloeistoffen zijn vormen van energie.

Afhankelijk van de werkzaamheden die je gaat uitvoeren moet je vaststellen welke energie afgeschakeld moet worden.

Restenergie

Let op dat na het veiligstellen van een installatie er nog restenergie aanwezig kan zijn zoals een bepaalde luchtdruk, oliedruk of een elektrische restspanning in bijvoorbeeld condensatoren.

Bevoegdheden

Niet iedereen mag een installatie 'in LOTO' brengen. Dit mag alleen worden uitgevoerd door geïnstrueerde medewerkers die een LOTO-instructie met goed resultaat hebben gevolgd.

Stappenplan

De eerste stap die je zet bij het 'in LOTO' brengen van een installatie is om de medewerkers te informeren dat de installatie afgeschakeld wordt. Daarna stel je vast welke energiebronnen afgeschakeld moeten worden en vergrendel je deze. Gebruik voor het vergrendelen de juiste LOTO materialen en een deugdelijk veiligheidsslot. Plaats daarna een label. Tot slot test je of de installatie inderdaad energieloos is (Try Out).

Stap 1: Informeer de medewerkers

De eerste stap is dat je de medewerkers op de hoogte brengt dat de installatie afgeschakeld wordt (voor een bepaalde tijd).

Stap 2: Schakel de installatie af

Daarna schakel je de installatie uit waardoor de energietoevoer afgeschakeld wordt.

Stap 3: Vergrendelen met veiligheidsslot en/of slotvermeerderaar

Het vergrendelen doe je met een veiligheidshangslot en als er meerdere personen aan dezelfde installatie werken, gebruik je een slotvermeerderaar. Vervolgens plaats je het label waarmee je aan iedereen duidelijk maakt dat er aan de installatie wordt gewerkt.

Stap 4: Controleer of de installatie energieloos is

Controleer of de installatie goed is afgeschakeld en vergrendeld door 'm proberen op te starten (Try Out). Controleer ook op restenergie.

Stap 5: Na uitvoeren werkzaamheden

Verwijder de sloten en labels en schakel de energietoevoer weer in.

Elektrisch veiligstellen volgens Arbowet en NEN 3140

Het elektrisch veiligstellen mag alleen door een Vakbekwaam Persoon (NEN 3140) worden uitgevoerd. De LOTO-procedure is in feite breder dan de NEN 3140 omdat die alleen over elektrische energie gaat. Voor meer details over deze norm, lees ons artikel over NEN 3140 en LOTO.

NEN 3140: de 5 veiligheidsregels

In de norm NEN 3140 kennen we de 5 veiligheidsregels:

1. Volledig scheiden: fysieke scheiding via hoofdschakelaar, schroefpatronen, mespatronen of installatieautomaat
2. Vergrendelen tegen wederinschakeling: met veiligheidshangslot en label
3. Spanningsloosheid vaststellen: via dubbelpolige meting (1-fase: 3 metingen; 3-fase: 7 metingen)
4. Aarden en kortsluiten: verplicht in hoogspanning, soms ook in laagspanning
5. Afdekken van aanraakbare onder spanning staande delen

Keuze van LOTO hulpmiddelen

Niet zeker welke LOTO materialen je nodig hebt voor jouw situatie? Wij helpen graag bij de juiste keuze. Neem contact met ons op voor advies, of vraag een offerte aan voor maatwerk LOTO-stations en monteurkits.

Drs. Richard Winter (Euronorm.net) & Bobby Winter (LockOutStore.nl)